
Galiński Jan
2026-10-28
Nie pomyliliśmy się. Przedstawiamy jednego z urzędników ordynackich pochowanych na zwierzynieckim cmentarzu, choć na zdjęciu prezentujemy jego żonę, Stefanię Hussową – także urzędniczkę OZ. O niej właściwie jesteśmy w stanie powiedzieć dziś więcej, chociaż nie znamy jej dalszych losów po opuszczeniu Zwierzyńca ani miejsca jej pochówku.

Tak wyglądał nagrobek, którym się zajęliśmy – zachwaszczony, zarośnięty, z odpadającymi elementami, które dosłownie pozbieraliśmy w chaszczach dookoła. Zainteresowało nas, kim był Henryk Huss i leżąca w tym samym grobowcu Henulka Hussówna, zmarła później niż – jak się okazało – jej ojciec.


Grobowiec Hussów w trakcie prac – po pierwszym wyczyszczeniu chwastów i porostów oraz doklejeniu płaskorzeźby Maryi.

Grobowiec Henryka i jego córeczki – jeszcze w trakcie prac. 31 X 2026 r.


Grobowiec Henryka i jego córeczki – wciąż w trakcie prac, ale już z nową tablicą (listopad 2026)
Kobieta na tym portrecie nie spoczęła w tym grobie. Pochowani są tu przez nią jej mąż i jej córeczka. Jak na tamte czasy późno została żoną i matką, a wcześnie wdową. Nazywała się Stefania Maria Huss.
Urodziła się w 1889 lub 1890 roku (w kwietniu 1917 roku miała 27 lat). Była córką Andrzeja Jackowskiego i Marii z Kozickich. Wychowywała się w Warszawie, a jej rodzina mieszkała przy ul. Pańskiej 1239.
Zanim wyszła za mąż, zdobyła wykształcenie i pracowała jako nauczycielka. Jak na realia początku XX wieku, była kobietą samodzielną – swoją drogę zawodową budowała w czasach, gdy niewiele kobiet pracowało publicznie. Żoną została w wieku 27 lat, co na ówczesne czasy uważano za wiek dojrzały na pierwszy ślub.
10 kwietnia 1917 r. w kościele Wszystkich Świętych w Warszawie Stefania bierze ślub z 30-letnim handlowcem Henrykiem Teofilem Hussem. Świadkami ślubu byli Mieczysław Sikorski (inżynier) i Tadeusz Jackowski (handlowiec). W ceremonii uczestniczyli też rodzice pana młodego Andrzej Huss i Kamila (Kamilla) z Dębickich oraz matka panny młodej Maria z Kozickich Jackowska (ojciec, będący urzędnikiem, już nie żył).

30 sierpnia 1918 r. w Warszawie na świat przychodzi ich pierwsza córka, Krystyna Maria. Jej akt urodzenia i chrztu zawiera sporo istotnych szczegółów, po których można odtworzyć historię rodzinną. Hussowie mieszkali wówczas przy ulicy Miedzianej 5054. Henryk pracuje wtedy jako buchalter (księgowy). Co podkreślono w dokumencie dziecię przyniesiono do chrztu dopiero 29 listopada 1918 r., czyli 3 miesiące po urodzeniu. Rodzicami chrzestnymi zostali Andrzej Huss (felczer) i Róża Zawadzina, a asystującymi Tadeusz Jackowski i Helena Miaszkiewicz.
Niedługo potem rodzina przenosi się na Lubelszczyznę, gdzie Henryk obejmuje prestiżowe stanowisko urzędnika Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu. Również Stefania Maria znajduje w Zwierzyńcu możliwości do rozwoju kariery zawodowej.

4 października 1921 r. Henryk umiera nagle w wieku zaledwie 34 lat. Stefania staje się wdową w wieku 31 lat, będąc w trzecim miesiącu ciąży.

Sześć miesięcy po śmierci męża – 18 kwietnia 1922 r. – Stefania rodzi drugą córeczkę. Daje jej oficjalne imiona Henryka Wanda – pierwsze imię ewidentnie na cześć zmarłego ojca. W domu woła na nią czule Henulka i takie imię każe wyryć na tablicy cmentarnej. Malutka Henulka umiera 23 października 1923 roku, mając zaledwie półtora roku.

Na pewno jeszcze wtedy Stefania była urzędniczką ordynacką, gdyż widać ją zarówno na zbiorowej fotografii pracowników Zarządu Dóbr Ordynacji Zamojskiej wykonanej w latach 20. przez Mirosława Rybickiego, jak i na zdjęciu pamiątkowym z pożegnania Władysława Pruffera, który w 1925 r. odchodził na emeryturę.




